Tên quầy nghe như chuyện phụ, nhưng nó là thứ khách dùng khi kể cho người khác. Nếu tên khó nhớ hoặc khó nói thì lời giới thiệu đứt ở đó — nguồn khách mới lớn nhất của một quầy nhỏ.
Cách đặt tên truyền thống ở Việt Nam thực ra rất hiệu quả, và nhiều quầy mới lại bỏ nó để chọn thứ nghe hiện đại mà khó dùng. Bài này nói về việc chọn tên.
Các kiểu đặt tên quen thuộc
Theo tên hoặc thứ bậc của người bán. Bánh mì cô Ba, bánh mì chú Tám.
Đây là kiểu phổ biến nhất và hiệu quả nhất. Dễ nhớ và có người thật đằng sau.
Theo địa điểm. Bánh mì ngã tư, bánh mì cổng trường.
Rất dễ chỉ đường. Tên và địa chỉ là một.
Nhưng dời chỗ thì tên không còn đúng. Nhược điểm thật.
Theo món đặc trưng. Bánh mì chả cá, bánh mì chay.
Nói ngay quầy bán gì. Tiện cho người tìm.
Theo đặc điểm ổ bánh. Bánh mì nóng, bánh mì que.
Theo một chữ gợi cảm giác. Ít gặp hơn ở quầy nhỏ.
Kết hợp hai kiểu cũng được. Bánh mì chay cô Ba.
Kiểu tên người là kiểu bền nhất. Nó theo được qua nhiều đời và nhiều chỗ.
Và nó tạo quan hệ ngay từ cái tên. Khách gọi tên người chứ không gọi tên thương hiệu.
Nhiều quầy nổi tiếng lâu năm đều theo kiểu này. Không phải ngẫu nhiên.
Đơn giản mà hiệu quả. Không cần nghĩ xa hơn.
Tiêu chí chọn tên
Nói được qua điện thoại mà người kia viết đúng. Phép thử tốt nhất.
Nghe một lần là nhớ. Ngắn và quen thuộc.
Hai tới ba chữ là vừa. Dài hơn thì khách rút gọn theo cách của họ.
Và cách rút gọn đó mới là tên thật. Nên đặt luôn tên ngắn.
Không trùng với quầy khác trong khu. Gây nhầm và gây khó chịu.
Kiểm bằng cách đi một vòng khu. Và tìm trên bản đồ.
Dễ viết, không cần giải thích chính tả. Tránh chữ khó.
Không dùng chữ nước ngoài khó phát âm. Khách bản địa ngại nói.
Kiểm xem tên có nghĩa xấu trong tiếng địa phương không. Hỏi vài người.
Kiểm xem có tìm được trên mạng không. Tên quá chung thì bị chìm.
Thêm tên khu vực nếu tên chung quá. Giúp tìm kiếm.
Đừng chọn tên vì nó nghe sang. Chọn vì nó dùng được.
Tên dùng được là tên khách nói ra dễ dàng. Tiêu chí duy nhất thật sự quan trọng.
Mọi thứ khác là phụ. Kể cả ý nghĩa của tên.
Những tên nên tránh
Tên quá dài. Khách sẽ tự rút gọn.
Tên trùng với thương hiệu đã có. Rắc rối pháp lý và gây nhầm.
Kiểm trước khi in bảng hiệu. Sửa sau thì tốn.
Tên gợi ý điều không đúng. Ví dụ ghi chay mà bán cả món mặn.
Điều đó làm mất lòng tin nhanh nhất. Và rất khó lấy lại.
Tên hứa hẹn về sức khoẻ. Giảm cân, tốt cho tim, chữa bệnh.
Những lời đó thường không kiểm chứng được. Và có thể vi phạm quy định quảng cáo.
Tên chê đối thủ hoặc tự nhận số một. Gây phản cảm.
Tên chỉ có chữ nước ngoài ở khu khách toàn người địa phương. Khó nói và khó nhớ.
Tên viết tắt không ai đoán ra. Không gợi gì.
Tên có dấu câu lạ hoặc ký tự đặc biệt. Khó tìm và khó viết.
Tên chung chung tới mức không tìm được. Quán ăn ngon, bánh mì ngon.
Tên mượn danh một địa phương nổi tiếng mà không liên quan. Dễ bị coi là gây hiểu lầm.
Nếu đặt tên theo vùng thì nên có liên hệ thật. Công thức từ đó hoặc người nhà ở đó.
Kiểm tra trước khi chốt
Nói tên cho năm người nghe. Rồi hỏi lại sau một ngày xem họ nhớ không.
Nhờ họ viết tên ra giấy. Xem có đúng chính tả không.
Gọi điện cho một người và đọc tên. Xem họ có hỏi lại không.
Tìm tên trên bản đồ và trên mạng. Xem có trùng không.
Đi một vòng khu vực xem có quầy nào tên tương tự. Bán kính một cây số.
Thử viết tên lên giấy bằng bút lông. Xem nó có vừa bảng không.
Tên dài thì chữ phải nhỏ. Và bảng khó đọc.
Thử nói câu ra quầy tên đó mua ổ bánh. Nghe có tự nhiên không.
Nếu câu đó nghe trúc trắc thì đổi tên. Khách sẽ không nói câu đó.
Hỏi vài người trong khu xem tên có nghĩa gì lạ không. Từ địa phương.
Chốt rồi thì giữ. Đổi tên là mất khách quen.
Dùng cùng một tên trên bảng hiệu, trên mạng, trên bao gói. Nhất quán.
Khác nhau giữa các nơi thì khách không nhận ra là một quầy. Mất hết công.
Một cái tên tốt dùng được hai ba chục năm. Nên bỏ một buổi ra chọn là xứng đáng.
Khi tên đã có tuổi
Quầy lâu năm thường được khách tự đặt tên. Khác tên trên bảng.
Nếu tên khách đặt phổ biến hơn thì nên theo. Đổi bảng cho khớp.
Khách đúng nhiều hơn chủ trong chuyện này. Vì họ là người nói ra.
Tên gắn với người bán thì khi đổi người sẽ khó. Cân nhắc từ đầu nếu định truyền lại.
Nhiều nơi giữ tên cũ dù người đã khác. Và khách vẫn quen.
Ghi thêm dòng nối tiếp nếu đổi chủ. Để khách biết là vẫn quầy đó.
Đừng đổi tên khi đổi chỗ. Tên là thứ khách bám theo.
Giữ tên và báo rõ chỗ mới. Giữ được nhiều khách hơn.
Nếu mở thêm điểm thứ hai thì dùng cùng tên. Cộng dồn nhận diện.
Thêm chữ chỉ địa điểm để phân biệt. Cùng tên, khác chi nhánh.
Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu nếu định làm lâu dài. Hỏi cơ quan sở hữu trí tuệ về thủ tục.
Việc đó có chi phí nhưng tránh được rắc rối về sau. Nhất là khi tên đã nổi.
Cái tên tích luỹ giá trị theo năm tháng. Như chỗ đứng.
Nó là tài sản thật dù không có trên sổ sách. Và đáng được giữ.
